Waarom Canva en AI een grafisch vormgever niet overbodig maken
Het grootste risico zit tegenwoordig niet per se in een slecht ontwerp, maar juist in tien prima ontwerpen die onderling niet meer goed bij elkaar passen. Denk aan een presentatie van sales, een vacature van HR, een social post van marketing en een campagne van een extern bureau. Alles kan er los van elkaar goed uitzien, terwijl het merk als geheel toch minder klopt.
Dat gebeurt vaak zonder dat iemand daar bewust voor kiest. Een collega gebruikt een andere fotografie omdat die beter bij een bepaald onderwerp past, iemand maakt in PowerPoint een net wat andere opmaak en een extern bureau pakt de huisstijl iets vrijer op voor een campagne. Op zichzelf zijn dat allemaal logische keuzes. Maar als er steeds meer van dat soort kleine afwijkingen ontstaan, wordt het lastiger om te bepalen wat nog wel bij het merk past en wat niet.
Daar zit voor mij een belangrijk deel van grafische vormgeving. Niet alleen in iets mooi maken, maar ook in het bewaken van de lijn die er al is.
Een huisstijl is meer dan een logo en een lettertype
Wanneer we aan een huisstijl denken, denken we vaak als eerste aan het logo, de kleuren en de typografie. Dat zijn natuurlijk belangrijke onderdelen, maar ze vertellen maar een deel van het verhaal. Ook fotografie, iconen, illustraties, vormen, verhoudingen en de manier waarop middelen worden opgebouwd bepalen hoe een merk aanvoelt.
Daardoor kunnen twee ontwerpen technisch gezien allebei volledig volgens de huisstijl zijn en toch totaal anders overkomen. Het logo klopt, de kleuren zijn goed en het juiste lettertype is gebruikt, maar de ene uiting voelt duidelijk als het merk en de andere veel minder.
Dat komt doordat een huisstijl niet alleen bestaat uit vaste ingrediënten, maar ook uit de manier waarop je die ingrediënten gebruikt. Precies daarom lost een huisstijlhandboek ook niet alles op. Je kunt veel vastleggen, maar er blijven altijd nieuwe middelen, formaten en situaties ontstaan waarvoor niet letterlijk een voorbeeld bestaat. Op dat moment moet iemand kunnen beoordelen hoe je de stijl op een goede manier doorvertaalt.
Templates werken pas echt als de basis klopt
Templates kunnen daarbij enorm helpen. Voor terugkerende middelen zoals social posts, presentaties of vacatures is het juist prettig als niet iedereen iedere keer opnieuw hoeft te beginnen. Een goede template zorgt voor snelheid en geeft meteen richting aan hoe iets eruit moet zien.
Maar een template is alleen zo sterk als de keuzes die erin zijn vastgelegd. Als iedereen zelf een willekeurig ontwerp uit Canva pakt en daar vervolgens het juiste logo en de goede kleuren aan toevoegt, krijg je al snel allerlei verschillende versies van hetzelfde merk.
De winst zit daarom niet alleen in het gebruiken van templates, maar vooral in het goed opzetten ervan. Welke onderdelen staan vast? Waar mag iemand zelf in variëren? Welke fotografie past bij de organisatie? Hoe ga je om met titels, vormen en beeld? En hoe zorg je ervoor dat iemand voldoende vrijheid houdt zonder dat iedere uiting een compleet andere kant op gaat?
Als dat goed is ingericht, wordt een tool als Canva juist ontzettend handig. Collega’s kunnen zelfstandig werken en hoeven niet voor iedere kleine uiting bij een vormgever aan te kloppen, terwijl het resultaat toch herkenbaar bij de organisatie blijft passen.
AI maakt veel mogelijk, maar kent je merk niet vanzelf
Voor AI geldt eigenlijk hetzelfde. Het is heel geschikt om snel ideeën te verkennen, beelden te genereren of een eerste visuele richting te onderzoeken. Ook als vormgever kun je daar veel aan hebben.
Maar AI weet niet vanzelf waarom bepaalde keuzes bij jouw merk passen. Als je vraagt om een moderne campagne voor een technisch bedrijf, krijg je waarschijnlijk iets dat er modern en technisch uitziet. Dat wil alleen nog niet zeggen dat het ook past bij jouw technische bedrijf.
Misschien sluit de beeldstijl niet aan op wat je normaal gebruikt. Misschien lijkt het resultaat te veel op een concurrent. Of misschien is het op zichzelf sterk, maar voelt het alsof er ineens een heel ander merk tussen je bestaande communicatie staat.
Daar zit nog steeds een belangrijke stap tussen: beoordelen of iets ook echt klopt. Niet alleen als los ontwerp, maar ook binnen alles wat er al is. Kunnen we hierop voortbouwen? Past het bij de organisatie? Is het herkenbaar genoeg? En werkt deze richting ook wanneer we hem later op andere middelen willen toepassen?
Dat zijn keuzes die je niet zomaar aan een tool kunt overlaten.
De rol van een vormgever verandert
Dat betekent overigens niet dat een vormgever tegenwoordig iedere social post, presentatie of kleine aanpassing zelf moet maken. Sterker nog, dat is vaak helemaal niet efficiënt.
Veel slimmer is het om eerst een goede basis neer te zetten waarmee anderen zelfstandig aan de slag kunnen. Dat kan bijvoorbeeld met vaste templates voor terugkerende middelen, duidelijke richtlijnen voor fotografie en beeldgebruik en voorbeelden waarmee collega’s eenvoudig kunnen zien wat wel en niet binnen de stijl past.
Marketing kan daardoor sneller werken en sales hoeft niet voor iedere presentatie opnieuw te beginnen. De vormgever zit dan minder op ieder los bestand en meer op de lijn die daarachter ligt.
Daar verschuift ook de meerwaarde naartoe. Ontwerpsoftware wordt steeds toegankelijker en veel mensen kunnen inmiddels zelf iets maken dat er netjes uitziet. De waarde van een vormgever zit daarom niet alleen meer in het beheersen van de software, maar juist in het maken en bewaken van visuele keuzes.
Hoe vertaal je één merk naar heel verschillende middelen? Hoe zorg je dat een vacature anders mag voelen dan een technische brochure, zonder dat het ineens twee verschillende merken worden? Wanneer kun je prima binnen een bestaande template werken en wanneer vraagt iets om een compleet nieuwe aanpak?
Een vormgever kijkt daarbij niet alleen naar wat er op dat moment op het scherm staat, maar ook naar wat er al is en naar wat er later nog bij moet komen. Dat zorgt ervoor dat nieuwe middelen niet steeds als losse projecten ontstaan, maar onderdeel blijven van hetzelfde merk.
Wanneer kun je prima zelf aan de slag?
Voor veel dagelijkse middelen kun je met een goede basis prima zelfstandig werken. Denk aan terugkerende social posts, eenvoudige presentaties, interne communicatie of middelen waarbij de opzet grotendeels hetzelfde blijft.
Daar zijn templates juist ideaal voor. Als de basis goed staat, hoef je niet iedere keer opnieuw na te denken over kleuren, typografie of de manier waarop een middel wordt opgebouwd. Dat bespaart tijd en zorgt ervoor dat meer mensen binnen de organisatie zelf dingen kunnen maken zonder dat de stijl iedere keer opnieuw wordt uitgevonden.
Belangrijk is wel dat zo’n template voldoende ruimte geeft. Als alles volledig dichtgetimmerd is, wordt het al snel saai of onpraktisch. Maar als er juist te veel vrijheid is, ontstaan er weer allerlei verschillende varianten. Een goede template zit daar precies tussenin.
Wanneer is een vormgever wel belangrijk?
Er zijn natuurlijk ook momenten waarop een bestaande template niet voldoende is. Bijvoorbeeld wanneer je een nieuwe campagne ontwikkelt, een beursstand maakt, een belangrijke brochure ontwerpt of een nieuw product introduceert.
In zulke situaties ontstaat er vaak iets nieuws waarvoor de bestaande richtlijnen niet letterlijk antwoord geven. Hoe uitgesproken mag de campagne worden? Welke onderdelen van de huisstijl moeten herkenbaar blijven? Hoe vertaal je dezelfde visuele stijl naar een formaat dat nog niet eerder is gebruikt?
Juist dan heb je iemand nodig die keuzes kan maken binnen de identiteit van het merk. Niet iemand die alleen weet waar de knoppen in de software zitten, maar iemand die begrijpt waarom iets wel of niet past en hoe je iets nieuws kunt toevoegen zonder dat het bestaande merk verloren gaat.
Goede templates maken grafische ondersteuning juist slimmer
Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar hoe beter je templates en richtlijnen zijn ingericht, hoe minder vaak je een vormgever nodig hebt voor kleine werkzaamheden. En dat is juist positief.
Een vormgever hoeft niet iedere week dezelfde social post opnieuw op te bouwen of een bestaande presentatie alleen maar van nieuwe inhoud te voorzien. Die tijd kun je beter besteden aan middelen waar echt nieuwe keuzes nodig zijn, zoals een campagne, een nieuw concept, een uitbreiding van de huisstijl of het ontwikkelen van templates waar het hele team vervolgens zelf mee verder kan.
Op die manier wordt grafische ondersteuning niet alleen mooier, maar ook slimmer georganiseerd. Collega’s kunnen sneller werken, terwijl er toch iemand blijft die bewaakt of alles nog bij elkaar past.
Kijk eens naar wat er binnen jouw organisatie wordt gemaakt
Wil je weten of je visuele stijl in de praktijk nog goed staat? Leg dan eens een aantal recente uitingen naast elkaar. Pak bijvoorbeeld een presentatie, brochure, social post, vacature en advertentie en kijk niet alleen of overal het juiste logo en de goede kleuren zijn gebruikt.
Kijk vooral naar het totaal.
Voelen de middelen alsof ze van dezelfde organisatie zijn? Zou je ze ook bij elkaar vinden passen als het logo nergens zichtbaar was? En zie je dezelfde manier van omgaan met beeld, typografie, vormen en stijl terug?
Als het antwoord daarop twijfelachtig is, betekent dat niet meteen dat je een compleet nieuwe huisstijl nodig hebt. Vaak zit de winst juist in het aanscherpen van de toepassing. Misschien zijn bestaande richtlijnen te algemeen, ontbreken er goede templates of is er simpelweg nooit duidelijk afgesproken hoeveel vrijheid er binnen de stijl is.
Dat zijn vaak relatief kleine aanpassingen die uiteindelijk veel verschil kunnen maken in hoe herkenbaar en professioneel een merk overkomt.
De tools worden beter. Het merk moet nog steeds kloppen.
Canva kan veel en AI kan steeds meer. Daar moeten we vooral gebruik van maken. Ze zorgen ervoor dat je sneller kunt werken en dat niet ieder klein communicatiemiddel vanaf nul door een vormgever gemaakt hoeft te worden.
Maar hoe toegankelijker die tools worden, hoe belangrijker het wordt om de basis goed neer te zetten. Want als iedereen makkelijk zelf iets kan maken, wil je ook dat iedereen vanuit hetzelfde merk blijft werken.
Uiteindelijk is dat waar grafische vormgeving voor mij steeds meer om draait. Niet alleen iets moois maken, maar zorgen dat alles wat een organisatie maakt ook echt bij elkaar blijft passen.
Want een tool kan je prima helpen om iets te maken.
De vormgever zorgt ervoor dat het ook van jou blijft voelen.
Hoe staat jouw visuele lijn ervoor?
Werk je met meerdere collega’s, templates of bureaus en merk je dat niet alles meer helemaal bij elkaar past? Dan hoeft de oplossing niet meteen groot te zijn.
Soms helpt het al om bestaande middelen naast elkaar te leggen, te bekijken waar de verschillen ontstaan en de basis weer wat scherper neer te zetten.
Katelijne kijkt graag mee naar wat er al goed staat en waar je met een paar slimme aanpassingen meer herkenbaarheid en samenhang kunt krijgen.
We hebben je interesse gewekt hè?
Laat je gegevens achter en wij nemen binnen 24 uur contact op, dan kunnen we snel verder.